Επιχειρησιακές Συμβάσεις Εργασίας

Ύστερα από τη δημοσίευση του νόμου 4024/2011 «Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, ενιαίο μισθολόγιο−βαθμολόγιο, εργασιακή εφεδρεία και άλλες διατάξεις εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής στρατηγικής 2012−2015» και των ερωτημάτων που δέχτηκε η Υπηρεσία μας σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 37, παρέχονται οι ακόλουθες οδηγίες:
    Με τις ρυθμίσεις του άρθρου 37 του ανωτέρω νόμου, διευκολύνεται η διαδικασία διαλόγου και δίνεται η δυνατότητα στους εργαζόμενους και εργοδότες σε επίπεδο επιχείρησης, να συνάπτουν επιχειρησιακές σ.σ.ε, κυρίως σε επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δεν λειτουργούσε συνδικαλιστική οργάνωση. Για το λόγο αυτό αφενός μεν διευκολύνεται η ίδρυση σωματείων με την τροποποίηση του σχετικού άρθρου του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρο 787§1) ώστε εντός δεκαημέρου να ολοκληρώνεται η διαδικασία και αφετέρου δίνεται το δικαίωμα υπογραφής επιχειρησιακών ΣΣΕ και στις Ενώσεις Προσώπων στην περίπτωση που στην επιχείρηση δεν υφίσταται Σωματείο. Στόχος της διάταξης αποτελεί και είναι η διατήρηση των θέσεων εργασίας, η βελτίωση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η αντιμετώπιση της ύφεσης.

Σχετικές αποφάσεις

Αριθμ. πρωτ.: 819/50 16.01.2012 Ρυθμίσεις Συλλογικών Διαπραγματεύσεων” του ν. 4024/2011.

Άρθρο 37. Ρυθμίσεις Συλλογικών Διαπραγματεύσεων του Ν. 4024/ 2011

1. Η παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 1876/1990 (Α΄ 27) αντικαθίσταται ως εξής:
«5. Οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις συνάπτονται, κατά σειρά προτεραιότητας, από συνδικαλιστικές οργανώσεις της επιχείρησης που καλύπτουν τους εργαζόμενους ή σε περίπτωση που δεν υπάρχει συνδικαλιστική οργάνωση στην επιχείρηση, από ένωση προσώπων, και πάντως ανεξάρτητα από την κατηγορία, τη θέση ή την ειδικότητα των εργαζομένων στην επιχείρηση και, εφόσον αυτές ελλείπουν, από τις αντίστοιχες πρωτοβάθμιες κλαδικές οργανώσεις και από τον εργοδότη.
Η ένωση προσώπων του προηγούμενου εδαφίου συστήνεται τουλάχιστον από τα τρία πέμπτα (3/5) των εργαζομένων στην επιχείρηση, ανεξαρτήτως του συνολικού αριθμού εργαζομένων σε αυτήν και χωρίς η διάρκεια της να υπόκειται σε χρονικό περιορισμό. Εάν μετά την τυχόν σύσταση ένωσης προσώπων για το σκοπό της παραγράφου αυτής, πάψει να συντρέχει η προϋπόθεση της συμμετοχής των τριών πέμπτων (3/5) των εργαζομένων στην επιχείρηση, η οποία απαιτείται για τη σύστασή της, διαλύεται, χωρίς άλλη διατύπωση. Για δε τα λοιπά θέματα που αφορούν την ένωση προσώπων εξακολουθεί να εφαρμόζεται η περίπτωση γγ΄ του εδαφίου α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 1 του ν. 1264/1982 (Α΄ 79).»
2. Η παράγραφος 5Α, που προστέθηκε στο άρθρο 3 του ν.1876/1990, με τη διάταξη του άρθρου 13 του ν. 3899/2010 (Α΄ 212), καταργείται.
3. Η παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 1876/1990 αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Ικανότητα για σύναψη συλλογικών συμβάσεων εργασίας έχουν:
α. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών όλων των βαθμίδων στο πεδίο της δραστηριότητάς τους, καθώς και οι ενώσεις προσώπων με τους όρους και τις προϋποθέσεις της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του νόμου αυτού.
Ειδικότερα για την παράγραφο 3 του άρθρου 3 του νόμου αυτού, από την πλευρά των εργαζομένων, ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχει η πλέον αντιπροσωπευτική τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση. Για τις υπόλοιπες συλλογικές συμβάσεις εργασίας του άρθρου 3 αυτού του νόμου, από την πλευρά των εργαζομένων, ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχει η πλέον αντιπροσωπευτική συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων στο πεδίο ισχύος της συλλογικής σύμβασης εργασίας.
β. Κάθε εργοδότης για τους εργαζόμενους που απασχολεί στην επιχείρησή του.
γ. Για τους εργαζομένους σε δικηγορικά, σε συμβολαιογραφικά και άλλα γραφεία η σχετική συλλογική σύμβαση θα υπογράφεται ή η διαιτητική διαδικασία θα διεξάγεται μεταξύ της συνδικαλιστικής οργάνωσης των εργαζομένων και του οικείου Ν.Π.Δ.Δ., στο οποίο υπάγονται οι εργοδότες.»
4. Η παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 1876/1990 αντικαθίσταται ως εξής:
«3.α. Για τη νομιμοποίηση των εκπροσώπων των συνδικαλιστικών οργανώσεων εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις των καταστατικών τους. β. Για τη νομιμοποίηση των εκπροσώπων της ένωσης προσώπων της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1, εφαρμόζονται οι ρυθμίσεις της ιδρυτικής της πράξης.»
5. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 10 του ν. 1876/1990 προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Όσο διαρκεί η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής η επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας υπερισχύει σε περίπτωση Συρροής με κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας και πάντως δεν επιτρέπεται να περιέχει όρους εργασίας δυσμενέστερους για τους εργαζόμενους από τους όρους εργασίας εθνικών συλλογικών συμβάσεων, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 3 του νόμου αυτού.»
6. Η εφαρμογή των διατάξεων των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 11 του ν.1876/1990 αναστέλλεται όσο διαρκεί η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής.
7. Η παρ. 3 του άρθρου 11 του ν.1876/1990 αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Την επέκταση μπορεί να ζητήσει και αρμόδια συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων ή των εργοδοτών με αίτησή της, που υποβάλλει στον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η επέκταση ισχύει από την ημερομηνία της δημοσίευσης της απόφασης του Υπουργού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.»
8. Στην παρ. 1 του άρθρου 787 του Κ.Πολ.Δ. προστίθεται εδάφιο β΄ ως εξής:
«Η συζήτηση της αίτησης ορίζεται υποχρεωτικά εντός δέκα (10) ημερών, το δε δικαστήριο αποφαίνεται οριστικά αμέσως και δέχεται ή απορρίπτει την αίτηση. Η απόφασή του δημοσιεύεται σε δημόσια συνεδρίαση μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας ή το αργότερο εντός 48 ωρών.»

 

ΝΟΜΟΣ ΥΠ.ΑΡΙΘ. 3899 (ΦΕΚ 212Α 17.12.2010) Άρθρο 13 Ειδική Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας

  

 Στο άρθρο 3 του ν. 1876/1990 προστίθεται παράγρα­φος 5Α ως εξής:

 

«5Α. 1α) Με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασί­ας, οι αποδοχές και οι συνθήκες εργασίας είναι δυνατόν να αποκλίνουν από αυτές της αντίστοιχης κλαδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας και όχι πάντως κατώ­τερα από το επίπεδο της εθνικής γενικής συλλογικής σύμβασης εργασίας. Στην περίπτωση αυτή, η επιχει­ρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας, η οποία μπορεί να ανανεώνεται, ονομάζεται «ειδική επιχειρησιακή συλ­λογική σύμβαση εργασίας». Οι ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας υπερισχύουν από τις αντίστοιχες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, χωρίς περιορισμούς. Τα προβλεπόμενα στο άρθρο 10 για τη συρροή και τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 2, 3 και 4 του άρθρου 11 για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας δεν ισχύουν για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας της παρούσας παραγράφου. Οι ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασί­ας λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων στις συνθήκες της αγοράς, με στόχο τη δημιουργία ή τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, κα­θώς και τη βελτίωση της παραγωγικότητας και αντα­γωνιστικότητας των επιχειρήσεων.

 

β) Με την ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας του προηγούμενου εδαφίου δύνανται να ρυθμίζονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, όροι και προϋποθέσεις μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασίας και διαθεσιμότητας, καθώς και κάθε άλλος όρος εφαρμογής της, περιλαμβανομένης της διάρκειάς τους.

 

2. Κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στο άρθρο 6 παρ. 1 περίπτωση β΄ του παρόντος νόμου, η ειδική επιχειρη­σιακή συλλογική σύμβαση μπορεί να καταρτιστεί και από εργοδότη που απασχολεί λιγότερους από πενήντα (50) εργαζόμενους, με το αντίστοιχο επιχειρησιακό σωματείο και αν δεν υπάρχει με το αντίστοιχο κλαδικό σωματείο ή με την αντίστοιχη ομοσπονδία.

 

3. Για την εφαρμογή των οριζομένων στην παράγραφο 1 τα μέρη υποβάλλουν από κοινού αιτιολογική έκθε­ση των λόγων που δικαιολογούν την πρόθεσή τους για κατάρτιση ειδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας προς το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Κ.Ε.Ε.Ε.), το οποίο και γνωμοδοτεί για τη σκοπιμότητα της κατάρτισής της, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία είκοσι (20) ημερών μετά την πάροδο της οποίας τεκμαίρεται η χορήγησή της. Με την ίδια διαδι­κασία συμφωνείται και η τυχόν παράτασή της.

 

4. Η συλλογική σύμβαση εργασίας αυτής της παρα­γράφου αρχίζει από την υπογραφή της και είναι έγκυρη, σύμφωνα με τα ισχύοντα στο άρθρο 5 του παρόντος νόμου.

 

5. Σε περίπτωση παραβίασης των όρων του άρθρου αυτού, η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση ερ­γασίας είναι άκυρη και σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, η αποζημίωση απόλυσης υπολογί­ζεται με βάση τις αποδοχές της αντίστοιχης κλαδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας.

 

6. Οποιαδήποτε μείωση των αποδοχών των εργαζομέ­νων κατά παράβαση των συμφωνημένων στο πλαίσιο της ειδικής επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας, συνιστά μη εμπρόθεσμη καταβολή νομίμων αποδοχών, για την οποία εφαρμόζονται ο α.ν. 690/1945, όπως τρο­ποποιήθηκε με το άρθρο 8 παρ. 1 του ν. 2336/1995.»

YΠ. ΕΡΓΑΣΙΑΣ Aριθ. Πρωτ.: οίκ. 30003 03.01.2011 Eιδικές Επιχειρησιακές Συλλογικές Συμβάσεις : Πράξη Κατάθεσης Αιτιολογικής Έκθεσης.

  

EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA
YΠOYPΓEIO ΕΡΓΑΣΙΑΣ                                                                     Aθήνα 03. 01. 2011
& KOINΩNIKΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ
ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ                                                     Aριθ. Πρωτ.: οίκ. 30003
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ
& ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ                                                      ΠΡΟΣ: Όπως ο Πίνακας Διανομής
ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ
Tαχ. Δ/νση: Δραγατσανίου 8
101 10 AΘHNA
Fax: 210 3748750
Πληροφορίες : Μ. Παυλοπούλου,
Αικ. Γκοβίλα
Tηλέφωνο: 210 3748831, 3748752
Εmail: kysepes3@otenet.gr

Θέμα:«Ειδικές Επιχειρησιακές Συλλογικές Συμβάσεις : Πράξη Κατάθεσης Αιτιολογικής Έκθεσης.»

Σχετικά με το αντικείμενο του θέματος ισχύουν τα κάτωθι :
Με το άρθρο 13 του Ν. 3899/17.12.2010 (ΦΕΚ 212 Α΄), προστίθεται παράγραφος 5Α στο άρθρο 3 του Ν. 1876/1990, η οποία έχει ως εξής:

«5Α. 1α) Με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας, οι αποδοχές και οι συνθήκες εργασίας είναι δυνατόν να αποκλίνουν από αυτές της αντίστοιχης κλαδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας και όχι πάντως κατώτερα από το επίπεδο της εθνικής γενικής συλλογικής σύμβασης εργασίας. Στην περίπτωση αυτή, η επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας, η οποία μπορεί να ανανεώνεται, ονομάζεται «ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας». Οι ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας υπερισχύουν από τις αντίστοιχες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, χωρίς περιορισμούς. Τα προβλεπόμενα στο άρθρο 10 για τη συρροή και τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 2, 3 και 4 του άρθρου 11 για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας δεν ισχύουν για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας της παρούσας παραγράφου. Οι ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων στις συνθήκες της αγοράς, με στόχο τη δημιουργία ή τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, καθώς και τη βελτίωση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
β) Με την ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας του προηγούμενου εδαφίου δύνανται να ρυθμίζονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, όροι και προϋποθέσεις μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασίας και διαθεσιμότητας, καθώς και κάθε άλλος όρος εφαρμογής της, περιλαμβανομένης της διάρκειάς τους.
2. Κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στο άρθρο 6 παρ. 1 περίπτωση β΄ του παρόντος νόμου, η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση μπορεί να καταρτιστεί και από εργοδότη που απασχολεί λιγότερους από πενήντα (50) εργαζόμενους, με το αντίστοιχο επιχειρησιακό σωματείο και αν δεν υπάρχει με το αντίστοιχο κλαδικό σωματείο ή με την αντίστοιχη ομοσπονδία.
3. Για την εφαρμογή των οριζομένων στην παράγραφο 1, τα μέρη υποβάλλουν από κοινού αιτιολογική έκθεση των λόγων που δικαιολογούν την πρόθεσή τους για κατάρτιση ειδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας προς το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Κ.Ε.Ε.Ε.), το οποίο και
γνωμοδοτεί για τη σκοπιμότητα της κατάρτισής της, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία είκοσι (20) ημερών μετά την πάροδο της οποίας τεκμαίρεται η χορήγησή της. Με την ίδια διαδικασία συμφωνείται και η τυχόν παράτασή της.
4. Η συλλογική σύμβαση εργασίας αυτής της παραγράφου αρχίζει από την υπογραφή της και είναι έγκυρη, σύμφωνα με τα ισχύοντα στο άρθρο 5 του παρόντος νόμου 3899/2010.
5. Σε περίπτωση παραβίασης των όρων του άρθρου αυτού, η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας είναι άκυρη και σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, η αποζημίωση απόλυσης υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές της αντίστοιχης κλαδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας.
6. Οποιαδήποτε μείωση των αποδοχών των εργαζομένων κατά παράβαση των συμφωνημένων στο πλαίσιο της ειδικής επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας, συνιστά μη εμπρόθεσμη καταβολή νομίμων αποδοχών, για την οποία εφαρμόζονται ο α.ν. 690/1945, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 8 παρ. 1 του ν. 2336/1995.»


Σε εφαρμογή των ανωτέρω, σας περιγράφουμε τη διαδικασία εφαρμογής του νόμου στο σκέλος που αφορά το Σ.ΕΠ.Ε. και εφιστούμε την προσοχή σας στα ακόλουθα :
Η Αιτιολογική Έκθεση κατατίθεται στο τοπικό Τμήμα Κοινωνικής Επιθεώρησης σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή. Σημειώνεται ότι η έντυπη μορφή κατάθεσης παραμένει στο Αρχείο της Υπηρεσίας και η ηλεκτρονική αποστέλλεται στη Γραμματεία του Σ.Κ.Ε.Ε.Ε. – Γραφείο Ειδικού Γραμματέα Σ.ΕΠ.Ε. (mail: gsepe@otenet.gr ). Επισυνάπτεται υπόδειγμα διαβιβαστικού εγγράφου, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσης εγκυκλίου.


Τηρείται Ειδικό Βιβλίο Πρωτοκόλλου για την από κοινού (εργοδότες & εργαζόμενοι) κατάθεση των Αιτιολογικών Εκθέσεων.

Το Πρωτόκολλο αυτό θα πρέπει να περιέχει τις εξής στήλες :


1) Στήλη «Αύξων Αριθμός»,
2) Στήλη «Ημερομηνία Κατάθεσης»,
3) Στήλη «Κλάδος Οικονομικής Δραστηριότητας»,
4) Στήλη «Επωνυμία Επιχείρησης»,
5) Στήλη «Επωνυμία Επιχειρησιακού Σωματείου» ή αν δεν υπάρχει «Επωνυμία αντίστοιχου Κλαδικού Σωματείου ή Ομοσπονδίας»,
6) Στήλη «Ημερομηνία Αποστολής στο Σ.Κ.Ε.Ε.Ε.»,
7) Στήλη «Ημερομηνία Γνωμοδότησης Σ.Κ.Ε.Ε.Ε. - Θετική ή Αρνητική»,
8) Στήλη «Ημερομηνία Κατάθεσης της «Ειδικής επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας».

 

Κατά την κατάθεση της Αιτιολογικής Έκθεσης γίνεται κατ’ αρχήν έλεγχος εάν η υποβληθείσα Αιτιολογική Έκθεση έχει συναφθεί και υπογραφεί από τα δύο μέρη σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 13 του Ν. 3899/2010.
Κατόπιν αυτού αναγράφεται επ’ αυτής το εξής : «Η παρούσα Αιτιολογική Έκθεση κατατέθηκε στην Υπηρεσία μας σήμερα … με αριθ. Πρωτ. … από τους … κατόχους των υπ’ αριθ. … Δ.Τ.
                        Οι Καταθέτες            Ο Παραλαβών Υπάλληλος».

 

Το έγγραφο με την Αιτιολογική Έκθεση πρέπει να διαβιβάζεται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη Γραμματεία του Σ.Κ.Ε.Ε.Ε. εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών από την ημέρα κατάθεσής της στο Τ.Κ.Ε.
Σε περίπτωση που συναφθεί «Ειδική Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση» μετά τη γνωμοδότηση του Σ.Κ.Ε.Ε.Ε. και κατατεθεί στο τοπικό Τμήμα Κοινωνικής Επιθεώρησης, κατά τα προβλεπόμενα του Ν. 1876/1990, να αποστέλλονται μηνιαία στατιστικά στοιχεία κατατεθειμένων «Ειδικών Επιχειρησιακών Συλλογικών Συμβάσεων» στο αρμόδιο Τμήμα της Διεύθυνσης Προγραμματισμού και Συντονισμού Κοινωνικής Επιθεώρησης.

Επισυνάπτεται υπόδειγμα σχετικού εντύπου, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσης εγκυκλίου.
Συνημμένα: φύλλα δύο (2)
 

Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΔΡ ΜΙΧΑΗΛ ΧΑΛΑΡΗΣ

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ’ αριθμ. 1 04.01.2011 Συλλογικές διαπραγματεύσεις & Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιμα σημεία.

  

Γ.Σ.Ε.Ε.
ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ’ αριθμ. 1 Αθήνα,4/1/2011


Θδ-εβ/βπ/301210


ΠΡΟΣ
Τα Εργατικά Κέντρα
και Ομοσπονδίες
Δύναμης Γ.Σ.Ε.Ε.

 


Θέμα: Συλλογικές διαπραγματεύσεις & Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.
10 κρίσιμα σημεία.

 

 

Συνάδελφοι,

 

Στις 17.12.2010 δημοσιεύθηκε ο ν. 3899/2010 (ΦΕΚ Α΄212) με τίτλο «Επείγοντα μέτρα εφαρμογής του Προγράμματος Στήριξης της ελληνικής οικονομίας», στον οποίο περιέχονται, τροποποιήσεις του ν. 1876/1990, νέο είδος ΣΣΕ, δηλ. η «ειδική επιχειρησιακή» ΣΣΕ και αλλαγές στη μεσολάβηση και τη διαιτησία του ΟΜΕΔ. Επίσης προβλέπονται τροποποιήσεις του ν. 3846/2010 ως προς τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (μερική, εκ περιτροπής και προσωρινή απασχόληση, δοκιμαστική περίοδος).

 

Ενόψει της έναρξης του νέου έτους και δεδομένου ότι πολλές οργανώσεις μας θα κληθούν να αντιμετωπίσουν σημαντικά ζητήματα που θα προκύψουν από την εφαρμογή της νέας αυτής νομοθεσίας στις συλλογικές τους διαπραγματεύσεις και τη σύναψη ΣΣΕ, κρίνεται αρχικά σκόπιμο να διευκρινισθούν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα και κυρίως να συντονισθεί η δράση μας προς την κατεύθυνση προστασίας των εργασιακών μας δικαιωμάτων.

 

1. Όλα τα είδη ΣΣΕ του Ν. 1876/1990 (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε., κλαδικές, ομοιοεπαγγελματικές, επιχειρησιακές) διατηρούνται σε ισχύ, άρα και η ικανότητα των αντίστοιχων συνδικαλιστικών οργανώσεων που είναι αρμόδιες να τις υπογράφουν.

 

2. Η διαδικασία συλλογικής διαπραγμάτευσης παραμένει η ίδια. Αυτό σημαίνει ότι οι εργοδοτικές οργανώσεις (ή οι μεμονωμένοι εργοδότες) έχουν υποχρέωση να διαπραγματεύονται καλόπιστα και με πρόθεση να επιλυθεί η συλλογική διαφορά. Επίσης έχουν υποχρέωση να προσκομίζουν στις διαπραγματεύσεις όλα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα και αναγκαία για τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων των υπό συζήτηση θεμάτων και αναφέρονται στην οικονομική κατάσταση, την οικονομική πολιτική και την πολιτική προσωπικού της επιχείρησης, του κλάδου ή του επαγγέλματος. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να κατατίθενται στα πρακτικά των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

 

3. Το περιεχόμενο των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των ΣΣΕ παραμένει το ίδιο. Δηλαδή οι ΣΣΕ μπορούν να ρυθμίζουν όλους τους όρους παροχής της εργασίας (μισθολογικοί και λοιποί όροι).

 

Εξαίρεση εισάγεται στην περίπτωση προσφυγής στη διαιτησία, όπου μπορεί πλέον να προσφύγει μονομερώς και η εργοδοτική πλευρά. Με τις νέες διατάξεις ο διαιτητής περιορίζεται να κρίνει μόνο το βασικό ημερομίσθιο ή/και το βασικό μισθό, εκτιμώντας όλα τα στοιχεία και πορίσματα της μεσολάβησης, την οικονομική κατάσταση και την εξέλιξη της ανταγωνιστικότητας της παραγωγικής δραστηριότητας στην οποία αναφέρεται η συλλογική διαφορά.

 

4. Οι κανόνες δέσμευσης από τις ΣΣΕ παραμένουν οι ίδιοι. Αυτό σημαίνει ότι:

α) οι Εθνικές Γενικές ΣΣΕ καθορίζουν τους ελάχιστους όρους εργασίας που ισχύουν για όλους τους εργαζόμενους στην ελληνική επικράτεια ανεξάρτητα από το εάν είναι μέλη ή όχι σωματείων,

β) οι επιχειρησιακές ΣΣΕ δεσμεύουν όλους τους εργαζόμενους της επιχείρησης,

γ) οι κλαδικές και οι ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ δεσμεύουν τους εργαζόμενους και τους εργοδότες που είναι μέλη των συμβαλλόμενων οργανώσεων. Ως εκ τούτου είναι κρίσιμο να ενισχυθεί η μαζικότητα της συμμετοχής των εργαζομένων στις συνδικαλιστικές οργανώσεις.

 

5. Διατηρείται σε ισχύ η επέκταση των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών ΣΣΕ με την κήρυξή τους ως γενικά υποχρεωτικών για όλους τους εργαζόμενους του κλάδου και του επαγγέλματος, εφόσον οι αντίστοιχες ΣΣΕ δεσμεύουν ήδη εργοδότες που απασχολούν το 51% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Συνεπώς, διασφαλίζουμε το δικαίωμά μας να υποβάλουμε σχετικό αίτημα στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, η οποία θα εγκρίνει την επέκταση είτε από την ημερομηνία έκδοσής της, είτε από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

 

6. Οι κανόνες συρροής συνεχίζουν να ισχύουν. Δηλαδή εάν μια σχέση εργασίας ρυθμίζεται από περισσότερες ισχύουσες ΣΣΕ:

α) εφαρμόζεται η πιο ευνοϊκή για τον εργαζόμενο, με σύγκριση και επιλογή των διατάξεων που εφαρμόζονται στις ενότητες των αποδοχών και των λοιπών θεμάτων,

β) η κλαδική ή η επιχειρησιακή ΣΣΕ υπερισχύουν σε περίπτωση συρροής με ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ.

Εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα εισάγεται μόνο για το νέο είδος της ειδικής επιχειρησιακής ΣΣΕ (βλ. παρακάτω).

 

7. Οι κανονιστικοί όροι των ΣΣΕ έχουν άμεση και αναγκαστική ισχύ. Αυτό έχει ως συνέπεια οι όροι των ατομικών συμβάσεων εργασίας να επικρατούν μόνο εφόσον είναι ευνοϊκότεροι για τους εργαζόμενους, με την εξαίρεση της ειδικής επιχειρησιακής ΣΣΕ (βλ. παρακάτω).
Επίσης εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση για παραίτηση των εργαζομένων από την προστασία που τους παρέχουν οι όροι των ΣΣΕ που καλύπτουν τη σχέση εργασίας τους.

 

8. Οι ΣΣΕ συνάπτονται για ορισμένο ή αόριστο χρόνο. Κάθε ΣΣΕ που προβλέπει διάρκεια ισχύος πέρα από ένα έτος, θεωρείται ότι έχει αόριστη διάρκεια. Η διάρκεια ισχύος της δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ένα έτος.
Εφόσον μια ΣΣΕ λήξει ή καταγγελθεί, οι κανονιστικοί της όροι εξακολουθούν να ισχύουν για ένα εξάμηνο και εφαρμόζονται και στους εργαζόμενους που προσλαμβάνονται κατά το διάστημα αυτό.

 

9. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων διατηρείται το δικαίωμά μας για απεργιακές κινητοποιήσεις.

Εξαίρεση αποτελεί η απαγόρευση απεργιακών κινητοποιήσεων για διάστημα δέκα (10) ημερών από την ημέρα προσφυγής στη διαιτησία του ΟΜΕΔ, όχι μόνο στην περίπτωση που προσφεύγει η πλευρά των εργαζομένων, αλλά πλέον και στην περίπτωση μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία από την εργοδοτική πλευρά.

 

10. Στις επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 50 εργαζόμενους (ή σε εγκαταστάσεις που απασχολούν πάνω από 20 εργαζόμενους), ακόμα και πριν την έναρξη συλλογικών διαπραγματεύσεων για την υπογραφή ΣΣΕ, οι εργοδότες έχουν υποχρέωση να ενημερώνουν έγκαιρα και πλήρως, να παρέχουν τις σχετικές πληροφορίες στους εκπροσώπους των εργαζομένων, να διαβουλεύονται και να απαντούν αιτιολογημένα σε αυτούς για:

α) την εξέλιξη των δραστηριοτήτων και της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης,

β) την κατάσταση, τη διάρθρωση και την πιθανή εξέλιξη της απασχόλησης μέσα στην επιχείρηση, καθώς και τα μέτρα πρόληψης που ενδεχομένως προβλέπονται σε περίπτωση ιδίως που η απασχόληση απειλείται,

γ) τις αποφάσεις που μπορούν να επιφέρουν ουσιαστικές μεταβολές στην οργάνωση της εργασίας ή στις συμβάσεις εργασίας.

 

Η μη συμμόρφωση των εργοδοτών στην υποχρέωσή τους αυτή ελέγχεται από την Επιθεώρηση Εργασίας και επισύρει διοικητικές κυρώσεις.

 

 

Η ειδική επιχειρησιακή ΣΣΕ (ειδική ΕΣΣΕ)

 

 

1. Πρόκειται για νέα μορφή επιχειρησιακής ΣΣΕ, που εισήχθηκε με το ν. 3899/2010 (άρθρο 13).

 

2. Μπορεί να συναφθεί και σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζόμενους, από το επιχειρησιακό σωματείο και όπου αυτό δεν υπάρχει, οι εργαζόμενοι εκπροσωπούνται από την κλαδική τους οργάνωση ή την αντίστοιχη ομοσπονδία.

 

3. Προκειμένου να συναφθεί ειδική ΕΣΣΕ, πρέπει να κατατεθεί από τα μέρη (εργοδότη – σωματείο/ομοσπονδία) κοινή αιτιολογική έκθεση στο Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Κ.Ε.Ε.Ε.), που διατυπώνει απλή γνώμη για τη σκοπιμότητά της.

 

4. Στο πλαίσιο της ειδικής ΕΣΣΕ είναι δυνατόν οι μισθοί να αποκλίνουν από την αντίστοιχη κλαδική ΣΣΕ μέχρι το κατώφλι της Εθνικής Γενικής ΣΣΕ.

 

5. Η ειδική ΕΣΣΕ μπορεί να περιέχει ρυθμίσεις για τον αριθμό των θέσεων εργασίας, καθώς και για λοιπούς όρους, όπως μερική απασχόληση, εκ περιτροπής εργασία, διαθεσιμότητα, διάρκεια εφαρμογής, περιλαμβανομένων τυχόν όρων για τη διαδικασία επανόδου στην κανονική εφαρμογή της προηγούμενης (ευνοϊκότερης) επιχειρησιακής ΣΣΕ ή των κλαδικών ΣΣΕ.


6. Μολονότι δεν περιλαμβάνεται διάταξη για απαγόρευση (εκ του νόμου) των απολύσεων κατά τη διάρκεια ισχύος της ειδικής ΕΣΣΕ, μπορεί να αντιταχθεί στις εργοδοτικές προτάσεις η διασφάλιση όλων των θέσεων εργασίας και των όρων που αυτή παρέχεται.

 

7. Δεν προβλέπεται απαγόρευση από το νόμο ταυτόχρονης εφαρμογής ελαστικών μορφών απασχόλησης και ειδικής ΕΣΣΕ. Θέματα αναγκαστικής μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασίας και διαθεσιμότητας μπορούν απλά να ρυθμίζονται με την ειδική ΕΣΣΕ, αλλά προφανώς ο εργοδότης θα επιδιώκει να διατηρήσει το διευθυντικό του δικαίωμα για μονομερή επιβολή τους. Από τις διατάξεις αυτές θα μπορούσε να γεννηθεί ερμηνευτικό ζήτημα, εάν μπορούν να τροποποιούνται επί το χειρότερο οι σχετικές ρυθμίσεις του νόμου (πχ για ομαδικές απολύσεις, διαθεσιμότητα, εκ περιτροπής εργασία κλπ). Κατά την άποψη της Γ.Σ.Ε.Ε. για τα θέματα αυτά, μόνο ευνοϊκότερες ρυθμίσεις μπορούν να συμφωνηθούν.

 

8. Ορίζεται στο νόμο ότι οι ειδικές ΕΣΣΕ λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων στις συνθήκες της αγοράς, με στόχο τη δημιουργία ή τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, καθώς και τη βελτίωση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι:
α) η έναρξη συλλογικής διαπραγμάτευσης από τον εργοδότη για τη σύναψη ειδικής ΣΣΕ θα έχει στόχο τη μείωση του επιπέδου προστασίας των εργαζομένων στην επιχείρηση (μισθοί και όροι εργασίας),
β) ο εργοδότης έχει υποχρέωση από το ν. 1876/1990 να προσκομίζει στις διαπραγματεύσεις όλα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων των υπό συζήτηση θεμάτων και αναφέρονται στην οικονομική κατάσταση, την οικονομική πολιτική και την πολιτική προσωπικού της επιχείρησης,
γ)ο εργοδότης έχει υποχρέωση ειδικά για τα θέματα της αλλαγής στη διάρθρωση του προσωπικού, τη μείωση ή την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων και τη θέση σε καθεστώς διαθεσιμότητας ή εκ περιτροπής εργασίας να μην αιφνιδιάζει, αλλά να πληροφορεί τους εκπροσώπους των εργαζομένων πριν την εφαρμογή των σχετικών αποφάσεών του, η έλλειψη όλων των ανωτέρω στοιχείων, δικαιολογεί πλήρως την άρνησή μας να εμπλακούμε σε συνομολόγηση όρων εργασίας δυσμενέστερων από αυτούς που ήδη δεσμεύουν τον εργοδότη που καλεί σε διαπραγμάτευση ειδικής ΕΣΣΕ.

 

9. Διασφαλίζεται η υπερίσχυση της Εθνικής Γενικής ΣΣΕ ως προς όλες τις διατάξεις της, δηλαδή τις κατώτατες υποχρεωτικές αποδοχές (βασικός μισθός, επίδομα γάμου, τριετίες) και τις θεσμικές ρυθμίσεις των κατώτατων όρων εργασίας.

 

10. Θεσπίζεται ακυρότητα της ειδικής ΕΣΣΕ, υπερημερία του εργοδότη και ποινικές κυρώσεις με αυτόφωρη διαδικασία για μείωση των αποδοχών των εργαζομένων κατά παράβαση των συμφωνημένων στο πλαίσιο της ειδικής ΕΣΣΕ. Επίσης, αποζημίωση απόλυσης σε περίπτωση ακυρότητας με βάση τις αποδοχές της κλαδικής ΣΣΕ (παρόλο που θα έπρεπε να υπολογίζεται με τις αποδοχές που ίσχυαν πριν τη μείωσή τους, που πιθανόν να ήταν μεγαλύτερες της κλαδικής).

 

Συνάδελφοι,

 

Η μαζικοποίηση των σωματείων μας είναι προτεραιότητα και ο συντονισμός των ενεργειών μας για την αντιμετώπιση κάθε προσπάθειας παραβίασης των δικαιωμάτων των εργαζομένων είναι εξαιρετικά κρίσιμος. Στην κατεύθυνση αυτή σας καλούμε να διανείμετε την Εγκύκλιο αυτή σε όλα τα σωματεία μέλη σας με την επισήμανση άμεσής ενημέρωσής σας για προβλήματα κατά τη διάρκεια συλλογικής διαπραγμάτευσης για τη σύναψη ΣΣΕ, ώστε να μπορείτε έγκαιρα να ειδοποιήσετε τη Γ.Σ.Ε.Ε. και τη Νομική της Υπηρεσία και να γίνουν οι ενδεδειγμένες ενέργειες.

 

Συναδελφικά,


Ο Πρόεδρος
Γιάννης Παναγόπουλος
Ο αν. Γεν. Γραμματέας
Στάθης Ανέστης